Symbol jest znakiem albo motywem, który reprezentuje jakiś przedmiot, postać lub zdarzenie. Służy trzem celom: identyfikacji, opisaniu albo tworzeniu wartości. Korzenie symboliki sięgają bardzo daleko i bardzo głęboko w przeszłość ludzkości. Można się spokojnie pokusić o stwierdzenie, że symbolika i symbole istniały zawsze. Temat ten najlepiej zgłębi historyk i antropolog. W przypadku historyka chodzi o chronologię i o odmienność następujących po sobie epok; antropolog natomiast skupia się bardziej na różnicach kulturowych związanych z odmiennością danej tradycji. Artykuł ten będzie odnosił się bardziej do antropologicznego punktu widzenia, ciekawszego pod kątem turystycznym. W dzisiejszych czasach symbole kojarzą nam się głównie ze znakami towarowymi, wcześniejsze jednak pełniły zupełnie inną funkcję- pomagały zrozumieć sens świata. Wszystkie symbole przedstawiane były i są przez sztukę, która opiera się na ekspresji i jest wizualną manifestacją myśli, uczuć i przekonań.

Najważniejszy i najbardziej święty hinduski symbol na Bali – OM

Kultura balijska jest niezwykle ciekawa i bardzo bogata w symbole. Tak naprawdę, na Bali wszystko wydaje się być symbolem; tutaj nawet symbole są symboliczne. Cała wyspa jest hinduistyczna, poddana różnym duchom i duszkom, wszystko podporządkowane jest tu znakom i symbolom. Zaczniemy od tego najważniejszego, najbardziej świętego hinduskiego symbolu, jakim jest OM. Jest to najświętsza sylaba hinduizmu i jest postrzegana jako dźwięk powstania wszechświata. Znajdziemy go praktycznie wszędzie na świątyniach, na różnych wejściach, na flagach. Przedstawia on Brahmę albo Sanghyang Widi Wasa , który jest najwyższym bogiem w balinezyjskim hinduizmie. Jego podobiznę spotkać można także w wayang, tradycyjnym balijskim teatrze lalek i cienia. Balijczycy uważają, ze wszystkie boginie i bogowie są jego przejawem. Bardzo często można też usłyszeć jak zakonnicy intonują ten dźwięk. Brahmę jako stwórcę, symbol tworzenia, odzwierciedla dźwięk A; Wisznu – symbol utrwalania, jest przedstawiany literą U; natomiast Śiwa, Niszczyciel otrzymał M. Stąd dźwięk AUM, który brzmi jak OM. Brahma, Wisznu i Śiwa są zwani Trimurti, czyli ‘Mający Trzy Formy’. Razem tworzą oni boską równowagę wszechświata leżącą u podstaw wszelkiego istnienia.

Mandala – symbol medytacji

Mandala dla ludzi innych kultur może się wydawać dziełem sztuki abstrakcyjnej. W rzeczywistości jest ona bardzo ważnym elementem symbolizmu balijskiego. Pomaga Hindusom w medytacji i rozwoju duchowym. Mandala jest niezwykle skomplikowana i zrozumieć ją nie jest wcale łatwo. W balijskim wszechświecie najistotniejszą rolę odgrywają kierunki, kolory i liczby. Kierunków jest 11, a każdy z nich ma swój własny kolor, symbol oraz dźwięk. Połączone są one z dziewięcioma bogami. Wszyscy oni łączą się z Siwa, który jako, że jest najwyższą jednością, znajduje się na środku. Sam środek mandali symbolizuje koniec duchowej podróży, albo środek wszechświata.

Rola zwierząt w Balijskiej kulturze

Bardzo ważną rolę w balijskiej symbolice odgrywają zwierzęta. Gęś jako jedyna potrafi radzić sobie na lądzie, w wodzie i w powietrzu, dlatego u Balijczyków symbolizuje trzy poziomy we wszechświecie. Jeśli jakaś zostanie zabita trzeba przeprowadzić ceremonię oczyszczania. Kaczki i kurczaki są często elementami różnych ceremonii, jak np. podczas uroczystości związanych z pierwszą miesiączką. Dziewczynki muszą wtedy pocałować zwierzaka, jako symbol jedności z naturą. Słonie, dla których Bali nigdy nie było ich środowiskiem naturalnym, symbolizują siłę i magiczne moce. Psy, zwłaszcza o specjalnym brązowawym ubarwieniu, według Balijczyków symbolizują oczyszczanie świata. Według wierzeń istnieją też zwierzęta, które pochodzą od bogów jak np. ptak Garuda. Jest to ogromny ptak podobny do orła, na którym przemieszcza się bóg Winsu; Siwa jeździ na byku nazywanym Nandi. Ptak Garuda jest symbolem narodowym Indonezji.

Symbolika roślin

Również rośliny potrafią być tu ważnymi symbolami. Na przykład słynny betel, który jest czwartą, po alkoholu, tytoniu i kawie, używką na świecie. Roślina ta ma trzy kolory: zielone liście, czerwoną pestkę i białe wapno; kolory te symbolizują bóstwa: zielony Wisnu, czerwony Brahmę a biały Siwu, czyli wspomnianą już, balijską Triumurti. Ryż jest symbolem życia, a liście figowca bengalskiego czy drzewo kokosowe odgrywają również bardzo ważną rolę w symbolice balijskiej.

Pozostałe znaczące elementy symboliki na Bali

Jak już wspominaliśmy wcześniej kolory są niezmiernie istotne, nie tylko dlatego, że symbolizują bóstwa, ale również posługując się kolorami Balijczycy określają charakter człowieka. I tak biała maska symbolizuje człowieka wyrafinowanego, czerwona lub czarna grubiańskiego. Kolory masek wyraźnie widać podczas przedstawienia w lalkowym teatrze cieni. Nawet jedzenie na Bali potrafi być podawane tak, aby kolory wyrażały treść.

Woda z założenia symbolizuje czystość, od zawsze była bardzo istotnym elementem w kulturze hinduistycznej. Powiązania władców z wodą symbolizowały zarówno ich siłę jak i czystość.

Liczby także są bardzo ważne w życiu codziennym Balijczyków, nie wszystkie ale tylko te, które są bezpośrednio przyporządkowane bóstwom: 3,5,7,9,11.

Kolejnym symbolem, bardzo ważnym w sztuce buddyjskiej, jest swastyka. Nie da się ukryć, że dla nas jest to bardzo kontrowersyjny znak, jednak w hinduizmie oznacza serce i umysł Buddy. Swastyka jest najstarszym symbolem religijnym, który nadal jeszcze jest powszechnie używany. Pochodzi z Azji, a w Chinach pojawił się na długo przed narodzinami Buddy (563 p.n.e.). Słowo to pochodzi od ‘su’ –dobrobyt, ‘asti’ –być a ‘ka’ to końcówka dodawana do rzeczowników. Swastyka oznacza więc ‘bycie w stanie szczęścia i bogactwa’. Jak sama nazwa wskazuje jest to symbol szczęścia.

Oszałamiające maski

Nie sposób pisać o symbolice na Bali nie wspominając o bajecznie kolorowych maskach, na które można natknąć się w każdym miejscu. Turyści patrzą na nie z zaciekawieniem, oczarowani kolorami i misterną pracą włożoną w ich wykonanie. Wielu z nas kupuje maski, wieszając je potem w domu na ścianach, po to, aby przypominały nam pobyt na Bali. Dla miejscowych natomiast maski te mają bardzo głębokie duchowe znaczenie. Maski mają swoje korzenie w animizmie, są one swoistym medium dla duchów przodków, które odwiedzają świat doczesny. Niektóre maski są tworzone po to, by przechwytywać i przechowywać energię duchową. Tych masek używa się podczas świętych ceremonii, a nawet odbywają się specjalne ceremonie poświęcone mocom, które posiadają. Maski te są przechowywane w świątyniach, w specjalnych bawełnianych torbach, żeby się nie zniszczyły i nie straciły swoich mocy.

Kiedy na wyspę dotarł Hinduizm religia zaczęła wywierać wpływ na ich wygląd i funkcję. Balijczycy zaczęli interpretować swoją mitologię i nauki poprzez taniec, muzykę i właśnie maski, w połączeniu z muzyką, oddają najwyższą cześć bogom w świątyniach i na ceremoniach. Sam tancerz jest postrzegany jako posłaniec, albo nawet jako osoba reprezentująca bóstwa. W tym przypadku maska przyjmuje energię bóstw, którą następnie przekazuje tancerzowi, dlatego też przed nałożeniem takiej maski każdy tancerz musi przejść specjalne rytuały oczyszczania. Oczywiście maski nie zawsze mają aż tak poważne znaczenie i zastosowanie. Czasami, w tańcach towarzyskich, podczas zabawy, maski przedstawiają postaci historyczne.

Osiem najważniejszych symboli buddyzmu

Buddyści są nastawieni do świata i ludzi bardzo pokojowo, starają się nie naruszać obowiązującego porządku i wierzą w pomyślność. Buddyzm ma osiem najważniejszych symboli, które za tą pomyślność odpowiadają. Najbardziej znany i lubiany to kwiat buddyzmu, jest to kwiat lotosu, bardzo ważny symbol o wielu znaczeniach. Może on oznaczać między innymi oświecenie, czystość duchową, samego Buddę lub buddyjskie prawo. Parasol jest również bardzo częstym elementem spotykanym na Bali. Jest on symbolem wysokiego statusu społecznego, a jako taki jest tym samym łącznikiem między niebem a ziemią i oznacza władzę duchową. Dwie złote rybki – jedna oznacza bogactwo, dwie płodność. Dlatego są one symbolem obfitości i płodności, symbolem możliwości uwolnienia się od wszelkich ziemskich trosk. Muszla symbolizuje głos Buddy i rozpowszechnianie jego nauk, gdyż dmąc w muszlę uzyskuje się czysty, głośny dźwięk.

Podsumowanie

Symbolizm jest tematem bardzo szerokim i wyczerpanie go w jednym artykule jest absolutnie niemożliwe. Symbolika występuje na całym świecie i w każdej dziedzinie, jednak dla nas, ta związana z wierzeniami i tradycjami jest najbardziej interesująca. Poruszyliśmy ten temat, gdyż uważamy, że jadąc na Bali, dobrze byłoby się zapoznać z ich kulturą, dlatego, że wtedy o wiele lepiej wykorzystamy czas pobytu, bardziej zrozumiemy to, co widzimy i wyjedziemy o wiele bardziej zachwyceni wyspą i jej wspaniałymi mieszkańcami.

O autorze:

Bastian

Information technology architect, loving expeditions in the wilderness of Indonesia.

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Dodaj komentarz:

*